onsdag 29. mai 2013

Klussen in Noorwegen

Afgelopen woensdag hebben we het koopcontract voor ons huis ondertekend. Nu is het aftellen totdat we a.s. vrijdag de sleutel krijgen. We kunnen haast niet wachten!

De afgelopen weken hebben we ons georiënteerd op het gebied van bouwzaken en doe-het-zelven. Klussen in Noorwegen is niet zo'n vanzelfsprekendheid als in Nederland. We signaliseren nogal wat cultuurverschillen en zo af en toe is het een regelrechte cultuurshock! De verschillen zitten 'm niet alleen in de materialen en het toepassen van die materialen, maar ook in de wet- en regelgeving, en de manier waarop de Noren gewend zijn om tegen dingen aan te kijken.

We leren nieuwe Noorse woorden. Een "blandebatterie" (letterlijk vertaald: mengbatterij) blijkt een mengkraan te zijn. Een "dørvrider" (letterlijk vertaald: deurdraaier) is een deurklink. Met "husvask" wordt niet de jaarlijkse voorjaarsschoonmaak bedoeld, maar het goed reinigen van de buitenkant van je houten huis voordat je het opnieuw gaat verven.

Het doe-het-zelven in Noorwegen is flink in opmars. Op de commerciële tv is het programma Sinnasnekker'n ("De boze klusser") een kijkcijferhit. Het is de Noorse variant van het Nederlandse tv-programma "Help, mijn man is klusser". Onder begeleiding van opperklusser Otto worden families geholpen die in een bouwval leven. Uiteraard wordt ook in het Noorse programma uitgebreid aandacht besteedt aan de familierelaties en de psyche van de hobbyklusser. Het grootste vermaak is immers leedvermaak.

Er komen steeds meer Noorse bouwmarkten bij en hun assortiment wordt voortdurend uitgebreid. Toch heeft een gemiddelde Noorse bouwmarkt slechts een fractie van wat er in Nederland bij een doorsnee Gamma, Praxis of Karwei te koop is. De hoge invoerrechten zijn hier mede debet aan. In Nederland ben je bijvoorbeeld gewend om te kunnen kiezen uit rekken vol met deurklinken. Ze zijn er in allerlei soorten en stijlen en van verschillende producenten in uiteenlopende prijsklassen. In Noorwegen is er in de meeste bouwzaken maar een merk verkrijgbaar (het Noorse merk Habo) waarvan er, als je geluk hebt, drie verschillende deurklinken in het schap liggen: basic, modern en klassiek.

In bepaalde opzichten maakt het beperkte warenassortiment de keuze makkelijk, maar bij ons lopen regelmatig de koude rillingen over de rug. Alleen al om inspiratie op te doen zou je immers wel eens wat anders willen zien. Wat zijn wij toch werelds in vergelijking met dit semi-Oostblokland. De beperkte handel en invloeden van buitenaf kunnen misschien mede verklaren waarom de gemiddelde Noor zo weinig gewend is. Als het gaat om mensen die nooit wat anders hebben gezien en meegemaakt, en hun ouders evenmin, dan wordt de houding van "Wat de boer niet kent, dat eet 'ie niet" wel begrijpelijker, maar voor ons niet minder makkelijk om aan te wennen.

Ook op het gebied van de wet- en regelgeving zijn er verschillen tussen Nederland en Noorwegen. De bemoeienis van Vadertje Staat gaat hier een stuk verder dan we vanuit Nederland gewend zijn. Toch worden ook wel eens hervormingen doorgevoerd. Zo is het vanaf 1 januari 2012 niet meer nodig om een bouwvergunning aan te vragen bij de gemeente voor het opknappen van je badkamer. Achtergrond hiervoor was een nieuwe regel van 1 juli 2010 die bepaalde dat er een bouwvergunning nodig was om in je badkamer te klussen. Dit leidde tot een enorme stroom van aanvragen om bouwvergunningen en scherpe kritiek op het onnodig zware bureaucratische proces. De Noorse overheid was daarom genoodzaakt om de regels te veranderen en het aanvragen van de bouwvergunning te laten vervallen. Nu hoeft er geen bouwvergunning te worden aangevraagd, zolang het gaat om een badkamer in een bestaand huis (dus geen nieuwbouw), de badkamer minder is dan 50 m2 en er bij het klussen geen brandmuur doorbroken wordt of de vloer, de muren en het dak van de buren in het geding is.

Wat de culturele achtergrond is van de wet- en regelgeving is niet zo eenvoudig te duiden. Aanvankelijk was ik geneigd om te denken dat het om veiligheid ging, zeker omdat de meest strenge regelgeving betrekking heeft op elektriciteit. Dat is niet vreemd in een land waarin zoveel huizen van hout gebouwd zijn. Fouten in de elektriciteit of elektrische storingen zijn een van de meest veelvoorkomende oorzaken van woningbranden in Noorwegen. Elk jaar komen er zo'n 40 mensen om bij woningbranden in Noorwegen. In Nederland gaat het om hetzelfde aantal, terwijl er ruim drie keer zoveel mensen wonen in Nederland! Het is in Noorwegen verplicht om in elke woning een rookmelder te hebben, maar de "Røykvarselens dag" (de dag van de rookmelder) op 1 december van elk jaar, steekt maar schamel af bij de Brandpreventieweken die elk jaar in oktober in Nederland worden georganiseerd. Laat staat dat de Noorse bouwmarkten hier handig op in spelen met kortingen op rookmelders en andere brandpreventie-artikelen.

Een andere achtergrond van de wet- en regelgeving en daarmee de Noorse kluscultuur is het beschermen van de eigen markt (door de hoge invoerrechten worden handelsbarrières opgeworpen) en het beschermen van vakmensen. In Noorwegen staan "fagfolk" (vakmensen) zeer hoog aangeschreven. De eisen voor de "fagbrev" (vakdiploma) zijn streng en de vakbonden staan permanent op de bres om te zorgen voor goede loon- en arbeidsvoorwaarden voor de vakmensen. Door zelf in de weer te gaan met schilderen, timmeren, elektriciteit en loodgieterswerk stoot je het brood uit de mond van de vakmensen en verziek je hun markt. Tja, daar valt inderdaad wat voor te zeggen. Aan de andere kant is het natuurlijk onmogelijk om voor elk wissewasje een vakman te laten komen of complete verbouwingen door een heel team van dure vakmensen te laten uitvoeren.

Bovenstaande leidt tot een tweeslachtige houding ten aanzien van het klussen in de media. TV, tijdschriften en internetsites, willen graag aanmoedigen tot klussen in huis en tuin, maar willen tegelijkertijd niet de vakmensen voor hun hoofd stoten. Dit leidt tot het aanpraten van een soort "angstcultuur", zoals tot uitdrukking komt in frases als: "de 10 grootste valkuilen bij het renoveren van je badkamer", of bij het vervangen van een lichtschakelaar: "Dit mag je volgens de wet zelf doen, maar uit oogpunt van veiligheid kun je beter een vakman inhuren". Klussen is een kwestie van durven en zelf verantwoordelijkheid nemen voor hetgeen je gedaan hebt. Je zult er door leren, soms je neus stoten, maar ook ervan kunnen genieten als het lukt en tot een mooi resultaat heeft geleidt. Wij gaan de uitdaging graag aan!

Ingen kommentarer:

Legg inn en kommentar