tirsdag 22. februar 2011

Goedkoop eten - een bewuste keuze


Het is algemeen bekend dat de prijzen voor voedingsmiddelen in Noorwegen hoger liggen dan in Nederland. Toch geven wij in Noorwegen niet veel meer geld uit aan onze boodschappen dan in Nederland.

Ons voedingspatroon is, sinds we naar Noorwegen verhuisd zijn, niet wezenlijk veranderd. We ontbijten en lunchen op vergelijkbare manier, eten dezelfde soort tussendoortjes en voor onze avondmaaltijden gebruiken we overwegend de recepten die we ook in Nederland gebruikten. Elke week maken we een tocht naar de supermarkt om ons boodschappenkarretje vol te laden met alle producten die we zeven dagen lang nodig hebben om ons van gevarieerde en voedzame maaltijden te voorzien. Daar hebben we ook genoeg aan. We verlangen niet naar nog meer of naar iets anders om in onze mond te stoppen.

Waardoor komt het dat wij in Noorwegen niet meer uitgeven aan voeding dan in Nederland? Ik weet het niet precies, maar ik verklaar het hierdoor dat ik in Nederland eigenlijk al relatief veel geld uitgaf voor voeding. Ik kocht toen al zoveel mogelijk biologische producten. Dat doe ik in Noorwegen nog steeds. Bovendien kopen we vrijwel alleen maar basis producten, zoals pakken melk, potjes honing, zakken aardappelen en groenten. We kopen maar weinig veredelde voedingsmiddelen, zoals diepvriespizza's, pakjes voor het maken van saus of soep, zakken chips en flessen frisdrank.

Verrassend genoeg vallen zowel Noorwegen als Nederland in dezelfde klasse als het gaat om het percentage van het huishoudbudget dat aan voeding wordt besteed. Samen met Zweden, Engeland en Duitsland vallen Noorwegen en Nederland in de laagste klasse: slechts 9,3 tot 11,8% van het huishoudbudget wordt besteed aan voedingsmiddelen. Dit in tegenstelling tot landen als België en Frankrijk, waar circa 13% aan voeding wordt uitgegeven, of Italië en Spanje die rond de 18% liggen. Net als in Nederland zijn Noorse huishoudens in de loop van de tijd een steeds minder groot deel van hun budget aan voedsel gaan besteden. Het aandeel van voeding in de totale consumptie in Nederland en Noorwegen is in vergelijking met de vorige eeuw aanzienlijk gedaald. Onze Nederlandse grootmoeders besteden in de jaren '30 van de vorige eeuw ruim 30% van hun huishoudbudget aan voedsel. Voor Noorse grootmoeders lagen de voedingsuitgaven in de jaren '50 van de vorige eeuw zelfs op 40%. Vandaag de dag wordt in beide landen minder dan 12% van het huishoudbudget aan voeding uitgegeven.

Hoe kan het dat zowel Nederlanders als Noren nog maar een relatief klein deel van hun budget aan voeding uitgeven? Uiteraard heeft dat te maken met economische groei. Zowel Nederland als Noorwegen behoren vandaag de dag tot de rijkste landen ter wereld. Onze huishoudbudgetten zijn in de loop van de tijd flink toegenomen. De uitgaven voor voedsel zijn naar verhouding lager geworden bij het stijgen van het huishoudbudget. Maar dit is niet de enige verklaring. Voedsel is ook steeds goedkoper geworden. Door de na-oorlogse bevolkingsgroei en de drang naar economische groei, is er een voortdurende druk op voedselproducenten komen te liggen om zo goedkoop mogelijk voedsel te maken. Met behulp van techniek en wetenschap zijn kostenbesparende productietechnieken ontwikkeld, zoals kunstmest, bio-industrie en intensieve landbouw. Hierdoor kon er steeds meer voedsel geproduceerd worden tegen steeds lagere kosten: koeien die meer melk geven, kippen waar meer vlees aan zit en landbouwgrond waar meer aardappels vandaan komen.

Waarom geven Marco en ik bewust meer geld uit aan voedsel dan de meeste andere consumenten? We zouden ons immers jaarlijks een aardig bedrag kunnen besparen door "gewone" producten te kopen in plaats van de duurdere biologische producten. Onze keuze voor biologische voedingsmiddelen lijkt geen economisch logische keuze. De huidige economie gaat er immers vanuit dat consumenten het product kiezen met de laagste prijs. Wij kiezen daarentegen vaak voor de duurdere biologische producten. Wij zijn van mening dat biologische producten niet duur zijn. Er is niets mis met de prijs van biologische producten. Wat er volgens ons mis is, is dat "gewone" producten te goedkoop zijn.

De kostenbesparende voedselproductiemethoden zorgen er niet alleen voor dat voedsel goedkoop geproduceerd kan worden. Het zijn ook methoden die ten koste gaan van dier, aarde en mens. Ze worden geproduceerd terwijl er roofbouw gepleegd wordt: ze putten de aarde uit zonder er iets in terug te investeren. Zeeën worden leeggevisd, landbouwgrond wordt verarmt, grondwater wordt vervuild, dieren leven onder erbarmelijke omstandigheden, en mensen eten voedingsmiddelen die gifresten bevatten. Wat achterblijft is een leeggeroofde, uitgeputte en vervuilde aarde, gefrustreerde en zieke dieren en zieke mensen. Kiezen consumenten voor een biologisch product, dan krijgen ze niet alleen een product wat goed smaakt, maar ook een product dat goed is voor mens, dier en aarde. In de biologische voedingsmiddelenproductie wordt de natuur als een eenheid beschouwd, een samenspel tussen aarde, planten, dieren en mensen. Daarom neemt men strenge regels in acht met betrekking tot milieu, gezondheid en kwaliteit in het hele productieproces, van aarde tot bord.

Biologische producten bevatten geen chemisch-synthetische gifresten, kunstmatige kleurstoffen en aroma's, zoetmiddelen en conserveringsmiddelen. Uit veel onderzoeken blijkt dat biologische voedingsmiddelen vaak meer mineralen, antioxidanten en vitaminen bevatten. Dieren hebben meer plek, gezond voer en kunnen in de frisse buitenlucht zijn. De biologische verscheidenheid aan planten, dieren en leven op de aarde wordt bevorderd. Boeren gebruiken vooral lokale en vernieuwbare bronnen, zoals windenergie en natuurlijke mest, waardoor het energieverbruik verminderd evenals de vervuiling van grond, lucht en water. Ik zou zo nog wel even door kunnen gaan met het opnoemen van alle positieve aspecten van biologische producten tot en met een meer rechtvaardige behandeling van de producenten (denk bijvoorbeeld aan degenen die werken op katoenplantages en koffieplantages) tot en met de oplossing van het wereldvoedselprobleem. Het VN milieuprogramma ziet biologische landbouw als een belangrijk middel voor het verbeteren van de voedselvoorziening in Afrika.

Marco en ik willen graag meer geld uitgeven aan voedsel als dat voedsel is die bijdraagt aan een duurzame wereld, een natuurlijke balans. We leven omdat we elke dag ons lichaam kunnen voeden, onze zachte machine in gang kunnen houden met de brandstof die de natuur ons biedt: melk, groenten, vlees, vis, enzovoorts. Dat we moeten betalen voor onze voeding en nog meer moet betalen voor voedsel dat geproduceerd wordt op een duurzame manier, hebben we er graag voor over.

Lang niet al het voedsel dat wij kopen is biologisch. Sommige biologische voedingsmiddelen zijn gewoonweg niet te koop waar wij wonen. Een aantal biologische voedingsmiddelen vinden wij te duur. Zo is biologische rijst in Noorwegen schrikbarend duur, jammergenoeg. Maar we proberen zo veel mogelijk biologische producten te kopen zolang wij dat budgettair voor onszelf kunnen verdedigen. Wij weten dat onze keuze voor biologische producten verder gaat dan ons zelf. De keuze van ons als consument is bepalend voor wat de winkels aanbieden. Hoe meer biologische producten wij kopen die rekening houden met gezondheid, milieu en rechtvaardigheid, hoe meer winkels geneigd zullen zijn om die producten te koop aan te bieden.

Door ons consumentengedrag dragen wij bij aan een duurzame wereld. Dat is onze positieve bijdrage aan deze wereld. Ons geld gaat naar de boer die er geheel vrijwillig voor kiest om zijn aardappels niet te bespuiten met landbouwgif. Op die manier voorkomt hij dat er gifresten in de aardappelen achterblijven, het grondwater vervuilt wordt en insekten uitsterven. Het gaat naar de boer die er voor kiest om handmatig (extra werkgelegenheid!) het onkruid te verwijderen. Dat een vijf kilozak biologische aardappelen daarmee een paar euro duurder is dan eenzelfde zak "gewone" aardappelen, vinden wij niet duur. Dat is goedkoop!

Obs. De term 'biologisch' ("økologisk" op zijn Noors) is wettelijk beschermd voor de landbouw en levensmiddelenproductie. Biologische producten moeten een keurmerk hebben. In Nederland is dit het EKO-keurmerk dat door Stichting Skal wordt verstrekt. In Noorwegen wordt de controle uitgevoerd door Debio die het gelijknamige Debio-keurmerk kan verstrekken. Voor winkels en horeca is biologisch geen beschermde term. Dat een product in een winkel of restaurant "biologisch" genoemd wordt, wil dus niet zeggen dat het voldoet aan de wettelijke eisen. Alleen echte biologische producten hebben een keurmerk.

Meer weten?
Biologica
Eko-keurmerk
Oikos

1 kommentar:

  1. Thanx! Verhelderend ook :) Zag (vier jaar geleden) in Noorwegen weinig biologisch, ook niet in de grotere supermarkten. Maar in vergelijking met 7 jaar ervoor was het wel een wereld van verschil. Er is zo veel veranderd daar!

    Wij eten ook grotendeels biologisch. Sowieso altijd groenten, vlees, melkproducten granen en fruit en meestal ook vis. Ik zat me al eens af te vragen of dit in Noorwegen ook zou kunnen maar zo te lezen is het weldegelijk mogelijk.

    Echt super dat het ook in Noorwegen toch aan het veranderen is.

    Biologisch heeft ook ten onrechte een duur imago. Eet je lokaal en van het seizoen dan is het echt niet duurder.

    SvarSlett