tirsdag 28. desember 2010

Wel en ved

Het is romjul, de tijd tussen kerst en de jaarswisseling. Marco en ik werken halve dagen tot 12.00 uur 's middags, dat is ons vorig jaar ook goed bevallen. Het is heerlijk om thuis te zijn bij daglicht. Vandaag hebben we ved (spreek uit: wee) oftewel brandhout gestapeld. Buiten hadden we nog drie kuub liggen en één daarvan hebben we vandaag in de kelder gestapeld. Het gedeelte van de kelder dat bij ons deel van het huurhuis hoort, is te klein om de hele wintervoorraad binnen op te slaan. Met de voorraad die nu in de kelder ligt kunnen we zeker tot eind januari vooruit.

Met een uurtje werken was de voorraad op peil gebracht. We hadden weer een goede samenwerking. Marco deed het hout buiten in een grote boodschappentas en bracht het naar de voordeur. Daar pakte ik de tas aan en bracht het hout naar de kelder waar ik het meteen opstapelde. Telkens als ik terug bij de voordeur kwam, was Marco er ook net met een volgende tas. We verwachten dat dit hout net zo goed brand als de vorige kuub. Dat was uitstekend brandhout.

We weten al precies hoe we het met brandhout willen doen als we een eigen huis hebben. Dan bestellen we boomstammen, die in de lente bij het huis afgeleverd worden. Op mooie dagen kunnen we dan met motorzaag en kloofmachine ons eigen brandhout maken en een mooie wintervoorraad aanleggen. Werken met hout is heerlijk. Het is een schoon product en het ruikt lekker. Bovendien is het een fijn gevoel om zelf te werken aan je eigen houtvoorraad. En je wordt er lekker warm van, zonder dat de kachel aan hoeft!

Geplunderd!

Op vrijdag hebben we 'm opgehangen. Vijf dagen later is de julenek geplunderd. Een zwerm geelgorsen heeft de haverschoof vakkundig leeggepikt. Soms zaten ze met z'n tienen tegelijk in de schoof. Het was een gekrioel van jewelste, boven en onder elkaar, op hun kop of als kolibries fladderend om de schoof heen. Nu ziet de julenek er niet meer zo decoratief uit, maar we hebben genoten van het spectakel. Dit hadden we niet verwacht!

søndag 26. desember 2010

Noorse tradities: kerstschoven en gesluierde boerenmeisjes

De Noorse kerst staat bol van tradities. Een goede traditie is het ophangen van julenek: een schoof haver waar vogels de zaadjes van kunnen pikken. Ik vond het altijd al zo'n gezellig gezicht: een Noors houten huis met rond het huis een of meerdere schoven, meestal op een lange stok en soms met een mooi rood lint erom heen. Dit jaar hebben wij er ook heen, een beetje provisorisch opgehangen aan een paal bij de entree van ons huis. We waren eerst nog bang dat de vogeltjes 'm niet zouden opmerken (het voederhuisje staat aan de andere kant van het huis), maar die vrees bleek ongegrond te zijn. Het is een drukte van belang onder de schoof.

Rond kersttijd staan er julenek-verkopers bij de winkelcentra die de schoven vanuit de achterbak van hun auto verkopen. Een stukje huisvlijt dat mooi geld oplevert! Op http://www.fuglenek.no/ is te zien hoe de schoven op traditionele wijze gemaakt worden.

Gisterenavond hebben ik voor het kerstdiner een typisch Noors nagerecht gemaakt: tilslørte bondepiker ("gesluierde boerenmeisjes"). Het is een toetje van lagen appelmoes met slagroom en gekarameliseerde broodkruimels. Het past helemaal bij mijn stijl van koken: een eenvoudige bereidingswijze, zelfgemaakte ingrediënten (appelmoes en brood), een stoer uiterlijk en super lekker! We hebben enorm gesmult. Hierbij het recept voor 2 porties:
  • +/- 250 gr appelmoes, het liefst ongesuikerd
  • +/- 2,5 dl slagroom
  • 4 boterhammen
  • een flinke klont boter
  • suiker
  • kaneel
  • 2 mooie glazen met een wijde opening
Sla de slagroom stijf met een paar scheppen suiker. Haal de korstjes van het brood, doe ze in kleine stukjes en geef ze buiten aan de vogeltjes. Verkruimel de rest van het brood en bak het brood in een koekepan, samen met een flinke klont boter, 2 theelepels kaneel en een paar eetlepels suiker, zodat de broodkruimels donkerbruin karameliseren. Pas op dat de broodkruimels niet zwart worden. Vul de glazen laagsgewijs met appelmoes, broodkruim en room. Sluit af met room en wat kruim. Zet de glazen in de koelkast tot gebruik en serveer met lange lepels. Succes verzekerd!

onsdag 22. desember 2010

Vintersolverv

Vandaag is het Vintersolverv in Noorwegen: de dag waarop de noordelijke helft van aarde het verst weg van de zon staat. Het is de kortste dag van het jaar. Deze tijd wordt niet voor niets de donkere dagen voor kerst genoemd. Het zijn de dagen waarop we opstaan in het donker, naar het werk rijden in het donker en na afloop van de werkdag weer in het donker naar huis rijden. 's Ochtends doe ik de gordijnen in de woonkamer open terwijl het nog donker is. Als ik ze aan het eind van de middag, na thuiskomst sluit is het weer donker. Soms vraag ik me af waarom ik ze überhaupt open doe.

Marco en ik hebben geen last van het donker. Wij ervaren hetzelfde als Piet Damfjell in zijn weblog beschrijft (zie: http://damfjell.blogspot.com/search?updated-max=2010-12-11T22%3A02%3A00%2B01%3A00&max-results=3). Ook in Nederland gingen we rond deze tijd van het jaar altijd 's ochtends vroeg in het donker van huis om s' avonds in het donker weer thuis te komen. Wat dat betreft is er weinig verschil. Wat wel een verschil is, is dat het 's nachts vaak zo enorm licht buiten is. De maneschijn reflecteert op de witte sneeuw en baadt alles in een blauw licht. Het is enorm koud dit jaar. Temperaturen van -17 graden Celsius zijn nu al niet ongewoon. Vandaag bleek dat het enorme meer Norsjø voor ons huis dichtgevroren is. Dat is veel eerder dan vorig jaar!

Op zondag waren we uitgenodigd door Margrete en Eric, een Engels-Noors echtpaar dat we nog niet zo lang geleden hebben leren kennen, om de zonnewende te vieren. Om praktische reden vond het op zondag plaats, want er waren veel mensen uitgenodigd die door de weeks moeten werken. Margrete en Eric hebben in de jaren dat ze hier wonen een aangename groep bekenden / vrienden verzameld. Het was een gezelschap waarin we ons goed thuis voelden. Een aantal kwamen uit het buitenland of hadden in het buitenland gewoond, zodat wij veel ervaringen konden delen. Iedereen had eigengemaakte hapjes meegenomen, zoals christmaspudding, kerstkoekjes, lefse met groentenvulling en garnalenhapjes. Marco en ik hadden borrelhapjes gemaakt van bladerdeeg met kaas en allerlei soorten zaden en pitjes. Als drank ontbrak de gløgg niet, een soort glühwein.

Na het smullen van de hapjes hebben we Noorse en Engelstalige kerstliedjes gezongen. Of althans proberen te zingen, want niet iedereen kende alle melodiën en de taalbarrière speelde ook nogal wat parten. Maar dat kon de stemming eigenlijk alleen maar bevorderen. Onze gastvrouw had speciaal voor Jingle Bells voor iedereen stokjes gemaakt met bellen eraan. Het was dat er weinig kinderen aanwezig waren, maar anders hadden we geheel volgens de Noorse traditie een rondedans gemaakt rond de kerstboom.

De afgelopen tijd zijn Marco en ik voor ons doen veel op stap geweest. We zijn erg gesteld op de tijd samen doorbrengen in en om het huis. We hebben het thuis goed en gezellig met elkaar. Vorig jaar wilden we niets liever dan met zijn tweeën thuis zijn, na al die verhuisperikelen. Nu voelt het huis als een goede basis, waar vanuit we naar buiten kunnen treden. We proberen alleen dingen te doen die we leuk vinden en waar wij ons goed bij voelen. Zo leren wij nieuwe mensen kennen en zij leren ons kennen. Alles op geheel natuurlijke wijze en zonder te forceren. We proberen geen mensen te ontmoeten om mensen te ontmoeten, en we hoeven ook niet veel mensen te ontmoeten. Het is de kwaliteit die telt. Zo bouwen wij aan onze eigen, unieke mensenverzameling.

søndag 12. desember 2010

Jul på Månetoppen

Kerst is een belangrijk feest voor de Noren. Iedereen, klein en groot, leeft al weken van tevoren toe naar Julaften, de avond waarop het kerstfeest gevierd wordt. Met de adventskalender wordt de spanning opgebouwd: iedere dag in december mag er een hokje van de kalender geopend worden of een klein cadeautje van een haakje worden gelicht, tot... 24 december! De NRK (het Noorse staatsomroepbedrijf) heeft ook een soort adventskalender met de Noorse kinderserie Jul på Månetoppen (Kerst op de Maantop). Iedere dag om 18.00 uur wordt een aflevering uitgezonden, die precies overeenkomt met de betreffende dag in december.

Het verhaal gaat over blauwe kabouters en rode kabouters, natuurlijk herkenbaar aan hun dito gekleurde mutsen. De rode en blauwe kabouters ruziën over wie eigenlijk de Maantop (een bergtop) bezit. In de herfst hebben de rode kabouters alle blauwe bessen (bosbessen) op de Maantop geplukt. Daardoor hebben de blauwe kabouters niet genoeg blauwe bessen om "het blauwe uur" te maken, die ze elke dag in december moeten maken. Tijdens het blauwe uur mogen de blauwe kabouterkindertjes buiten spelen, terwijl ze de rest van de dag binnen, in de berg moeten zijn. Maar dat is niet eens het ergste: er zijn zelfs te weinig blauwe bessen om de blauwe hemel tijdens kerstnacht te kunnen maken. Hierdoor kan het niet kerst worden, zowel voor de kabouters als de mensen op aarde! Samen moeten de rode en blauwe kabouters uit zien te vinden wie eigenlijk het recht op de Maantop heeft...

De serie is prachtig geproduceerd met goede acteurs, mooie kostuums en het sprookjesachtige Noorse winterlandschap als decor. Tijdens elke aflevering worden er telkens twee liedjes gezongen: een liedje ter introductie van de betreffende decemberdag en een slaapliedje aan het einde van de kabouterdag. Het zijn liedjes met eenvoudige, maar pakkende teksten en melodieën, die vast en zeker bij veel families met kinderen thuis gezongen worden. De populariteit van de serie blijkt ook uit de breipatronen voor kaboutermutsen op internet en bij de NRK-winkel zijn allerlei Jul-på-Månetoppen-spulletjes te koop, zoals DVD's, puzzels, boekjes en fleecedekens. Zie: http://nrkbutikken.no/dvd/jul-p%C3%A5-m%C3%A5netoppen. Dat zijn vast aantrekkelijke kerstcadeautjes voor kabouterkindertjes. Maar eerst even afwachten of het de blauwe kabouters lukt om de blauwe kersthemel te maken!