søndag 31. januar 2010

Måneskinntur en venners vennerfest

Gisteren heeft Marco deze prachitge foto gemaakt van de zonsopgang voor ons huis. De zon kwam als een rozerode bal vanachter de bergen te voorschijn om vrijwel meteen weer te verdwijnen in de laaghangende grijswitte sneeuwwolken.

Vandaag wil ik graag schrijven over twee typisch Noorse cultuuruitingen. Afgelopen maandag hebben we een måneskinntur (maneschijntocht) gemaakt met de wandelgroep van de lokale sportvereniging. We waren uiteindelijk met z'n vieren. Het was nog net geen volle maan, maar de lucht was onbewolkt met een prachtige sterrenhemel. De maan scheen helder waardoor het witte sneeuwlandschap blauw verlicht werd en lange schaduwen wierp over de vlaktes van sneeuw en ijs. Heel bijzonder en heel mooi. We maakten een tocht van cirka 1,5 uur vanaf Helgen kirke naar Nesodden en terug. Omdat we alleen op wegen en weggetjes liepen waar de sneeuwschuiver langs was geweest, ging het lopen erg makkelijk. Door voortdurend in beweging te zijn, goede kleding aan te hebben, en de droge vrieslucht voelde het niet koud aan. Onderweg zijn we slechts twee andere wandelaars tegengekomen en een handjevol auto's.

Verspreid in het blauwwitte sneeuwlandschap lagen de woonhuizen en boerderijen met hun gezellige lichtjes dat warm door de ramen straalde. Onze plaatselijke tochtgenoten wisten bij vrijwel ieder huis of boerderij wel iets over de eigenaar te vertellen: die teelt aardbeiplantjes, maar heeft een aantal jaren geleden alles moeten verbranden in verband met een ziekte. Daar woont een hele oude dame die nog steeds rondleidingen geeft in het museum, enzovoorts. Informatie die ons weinig zegt, want wij kennen al die mensen niet. Toch bleek het niet voor niets dat onze tochtgenoten zo bezig waren om alle woonhuizen en boerderijen te benoemen, want deze gebouwen hebben een belangrijke functie om je in het donkere landschap te kunnen oriënteren. Toch wel handig voor als de maan misschien een keertje niet zo helder schijnt.

Gisterenavond zijn we naar een zogenaamd venners vennerfest geweest: een vrienden van vriendenfeest. Vijf vriendinnen hadden het initiatief genomen en hadden ieder in hun eigen kring vrienden uitgenodigd, zo'n 60 in totaal. Voor het feest hadden ze het clubhuis van de voetbalvereniging in Ulefoss afgehuurd, dat ik goed kende van het julebord. Het eten was besteld bij een restaurant in de buurt: brun lapskaus (stoofpot van groenten, aardappelen en vlees) en flatbrød (flinterdun knäckebröd). Zoals gebruikelijk bij Noorse feesten zorgde iedereen voor zijn eigen drank. De plastic tasjes, rugzakjes en schoudertassen met blikjes bier, flessen wijn en sterker werden netjes langs de wanden gezet of in de garderobe, zodat het makkelijk pakken was.

Bij binnenkomst stonden er twee lange tafels gedekt, en na een kort welkomstwoord mocht iedereen naar voren komen om een bordje lapskaus op te scheppen. Eerst de mensen aan de ene zijkant van de tafel en vervolgens de mensen aan de andere kant. Het eten werd een aantal malen gestopt om met z'n allen een aantal liederen te zingen. Op bekende melodiën hadden de vijf vriendinnen eigen teksten geschreven met uiteraard vele kwinkslagen en guitige grapjes. Iedereen zong uit volle borst mee.

Na het eten werden de tafels aan de kant geschoven en kon de VJ de muziek opschroeven. Al gauw stonden de eerste stellen op de dansvloer. Zoals gebruikelijk gingen er veel stijldansen. In Noorwegen is dat geen stijve bedoeling, het gaat allemaal heel losjes en ongedwongen. Later op de avond werd er ook disco gedanst. Het was erg gezellig. We kenden niet zo heel veel mensen, eigenlijk alleen collega's van ons werk, maar het was heel leuk om die op het feest te treffen en om kennis te maken met een aantal nieuwe mensen. Zo maak je dus 'vrienden' in Noorwegen!

søndag 17. januar 2010

Missen

Volgende week gaan we een paar dagen naar Nederland. Ik zal Nome vertegenwoordigen op de jaarlijkse Scandinavïedag. We gaan ook familie en vrienden bezoeken. We houden het bezoek kort door de drukte op het werk en omdat we nog niet zoveel vakantiedagen willen opnemen aan het begin van het jaar.

Noren stellen ons vaak de vraag hoe vaak wij naar Nederland gaan. Aan hun gezichtsuitdrukkingen te zien verwachten ze te horen dat we dat zeer regelmatig doen. Ze zijn dan ook redelijk verbaasd als ze horen dat wij maar een paar keer per jaar naar Nederland gaan, en dan niet voor vakantie maar puur voor familie- en vriendenbezoek en werk. Missen wij Nederland niet? Nee, wij missen Nederland niet. Het klinkt misschien gek, maar vanaf het moment dat ik de Noorse grens met mijn volgeladen Suzuki Swift overreed richting mijn nieuwe woonplaats was Nederland weg, verdwenen, foetsie. Ik denk weinig meer aan Nederland en als ik aan Nederland denk dan is dat omdat ik denk aan familie en vrienden. Of omdat ik herinneringen heb, aan mijn jeugd, mijn studententijd, mijn oude woonplaatsen en mijn werk in Nederland.

Missen, wat is missen eigenlijk? Dat heb ik me regelmatig afgevraagd sinds ik in Noorwegen woon. Ik stel me deze vraag niet omdat ik twijfel aan de mate waarin ik in staat ben om te voelen. Ik weet nog goed dat ik op 2 januari 2003 verhuisde uit Zeeland waar ik drie jaar met veel genoegen gewoond en gewerkt had. Met pijn in mijn hart ben ik die dag uit Middelburg vertrokken. Nog twee jaar daarna, toen ik al hoog en breed gesetteld was in Utrecht, voelde ik nog een welhaast fysieke pijn, zo sterk was de heimwee. Diezelfde gevoelens ontbreken als ik nu aan Nederland denk. Blijkbaar was ik heel erg klaar met Nederland. Zo formuleerde ik het ook letterlijk voor mezelf in de maanden vlak voor mijn emigratie: "Ik ben klaar met Nederland". In het Nederland van nu voel ik mij niet meer thuis. Familie en vrienden zou ik vaker kunnen zien als ik in Nederland was gebleven. Het is jammer dat dat nu anders is, maar het was niet genoeg voor mij om in Nederland te blijven. Griesmeelpudding en Chinees (nasi met saté, foe yong hai en babi pangang) zijn hier niet te krijgen. Als ik het hier tegen zou komen, zou ik er best eens van willen genieten. Maar missen, mis ik het? Nee, dat niet.

Soms ben ik mij er pijnlijk van bewust dat ik in dit land (nog) geen geschiedenis heb. Ik ben hier niet opgegroeid, ik heb hier geen studententijd gehad en mijn eerste baan bij de overheid was niet bij de Noorse overheid. Dit maakt mij de buitenstaander, de buitenlander die nooit, maar dan ook nooit dat deel van zijn leven van binnenuit met de Noren zal kunnen delen. Het is jammer wat dat betreft geen deel te kunnen zijn van de Noorse maatschappij. Maar het ontbreken van een dergelijk maatschappelijk verband ervaarde ik in Nederland ook. In Nederland voelde ik mij op het laatst ook meer buitenlander dan Nederlander. Wilde per se niet mee doen met de massa, met de hypes, met het geklaag, met het schoppen tegen van alles, met het overdadige en het grootschalige.

Het maakt mij niet uit. Ik heb al lang in de gaten dat het mij niet draait om ergens bij te horen. Ik ben in de eerste plaats Amber. Ik schep mijn eigen verbanden en ik neem mezelf altijd mee waar ik ook heen ga. Met mijn goede kanten en mijn zwaktes, met mijn ambities en teleurstellingen. Ik mis mezelf nooit.

søndag 10. januar 2010

Het hert van elf uur en andere gewoontedieren

In de sneeuw voor ons huis lopen talloze sporen. De meeste sporen zijn gemaakt door de schare herten die regelmatig een vaste ronde maken in de bossen en velden rond ons huis waarbij ze ook onze tuin uitgebreid aandoen. Op zoek naar eten schrapen ze met hun hoefjes in de sneeuw en knabbelen ze aan sprietjes en twijgen. Bij romjul namen we om elf uur 's avonds regelmatig een hert waar die aan de appelbomen voor ons huis stond te knabbelen. Zodra we 'm signaleerden deden we alle lampen in de woonkamer uit en dan zagen we zijn donkere silhouet tegen de witte sneeuw die door het maanlicht werd verlicht. Dat wilde dieren hun vaste routines kennen hadden we al in Etnedal ontdekt. Daar hadden we een eekhoorn die om half negen 's ochtends een vaste ronde maakte langs de bomen en struiken in onze tuin en dan ook vaak even het vogelhuisje aandeed. Je weet immers maar nooit wat voor lekkers daar te vinden is!

Marco en ik hebben allebei werk dat een behoorlijke portie creativiteit, zelfstandigheid en eigen initiatief vereist. Bovendien houden we van uitdagingen in ons werk. We zijn goed in wat we doen, dus er is "never a dull moment". Sterker nog, elke werkdag beleven we avonturen. Is het niet met onze collega's of onze leidinggevenden, dan wel met klanten en bezoekers. Om niet te spreken over de produkten waaraan we werken, zoals het bedenken en ontwikkelen van nieuwe speeltoestellen, het maken van handleidingen, websites met informatie over verhuizing naar Noorwegen, brochures en het organiseren van cursussen.

Is ons werk verre van routinematig, thuis houden we van structuur en overzicht. Dat klinkt niet erg sexy. Misschien zouden sommige mensen ons saai noemen. Dit is voor mij echter de enige manier waarop ik mijn werk vol kan houden. Dat goldt al zo met mijn baan in Nederland waarbij ik zeer lange en stressvolle werkdagen draaide. Nu maak ik geen lange werkdagen meer, maar de hele dag in een Noorse werkomgeving met stukken lezen in het Noors, e-mail schrijven in het Noors, telefoongesprekken in het Noors en vergaderingen in het Noors, dat vreet gewoonweg veel energie. Maar de hang naar routines zit ook in de aard van mijn beestje. Ik kan zo ontzettend genieten van mijn ontbijtje: een kopje thee en een bruine boterham met honing. Iedere dag, behalve op zondag want dan hebben we ei bij het ontbijt. Dat doe ik al 20 jaar zo, maar ik kan er geen genoeg van krijgen. Zo'n heerlijke manier om de dag te beginnen!

Ik houd er van om bepaalde routines te hebben. Ze geven me een rustig gevoel en ik hoef minder na te denken over hoe ik bepaalde dingen moet doen. En saai is mijn leven niet. Ik vind mijn leven spannend en uitdagend genoeg met het werk dat ik doe, mijn hobby's, sporten en het leven in ons nieuwe land. Met mijn routines verschil ik niet van wilde dieren. Daar voel ik me op een vreemde manier heel goed bij. Beestachtig goed!

søndag 3. januar 2010

Romjul


De tijd tussen kerst en oud-en-nieuw wordt romjul genoemd in Noorwegen. De meeste Noren nemen dan vrij van het werk of doen aan "avspasering", het compenseren van opgespaarde overuren. Draait in Nederland de economie gewoon door in deze tijd van het jaar, in Noorwegen ligt vrijwel alles geheel plat. De Noren houden vakantie, thuis of in hun hut. Aan de ene kant een mooie traditie, aan de andere kant vragen we ons af hoe lang dit in de internationale 24-uurs economie vol te houden is. Om ons niet al te veel te onderscheiden van de Noren hebben wij tijdens romjul ook aan avspasering gedaan en halve dagen gedraaid. We waren vrijwel de enige aanwezigen op het werk. Het was wel lekker: even een paar uurtjes ongestoord door telefoon en e-mail doorwerken en daarna bijtijds naar huis.

Onze vrije tijd hebben we rustig doorgebracht, enorm genoten van het bij elkaar zijn en praktische dingen gedaan die zich opstapelen bij een huishouden met twee volledige banen, zoals het maken van gordijnen voor de woonkamer, schoonmaken, het bijwerken van de administratie en het doen van boodschappen. Gelukkig was er ook tijd voor extra's. Zo heb ik voor het eerst van mijn leven echte Nederlandse erwtensoep gemaakt, compleet met varkensknook. Alle ingrediënten, zoals gedroogde groene erwten, selderijknol, prei, selderiblad en het vlees, waren goed verkrijgbaar. De Noren kennen ook erwtensoep, maar maken hem van gele erwten en wortel. Dat ga ik ook nog eens proberen. Ondanks dat het de eerste keer was dat ik erwtensoep heb gemaakt, was het resultaat reuzegeslaagd. We hebben er twee keer goed van kunnen smikkelen. Het paste uitstekend bij het weer, want het was bar koud met temperaturen overdag tot min 15 graden Celsius.

Op oudjaarsdag hebben we oer-Hollandse oliebollen en appelbeignets gebakken. Een gezellige bezigheid en altijd weer spannend hoe het ook al weer moest. Met standje vier op het kooktoestel en vier liter olie in de pan lukte het goed. Over het resultaat waren we dik tevreden.

Oudjaarsavond hebben we zeer rustig thuis doorgebracht met spelletjes doen. Rond middernacht konden we genieten van het vuurwerkspectakel in Skien aan de overkant van het meer waarop we vanuit de woonkamer uitkijken. Op nieuwjaarsdag hebben we uitgeslapen en een paar rondjes lysløype gedaan. Heerlijk in de vrieskou, strak blauwe lucht en de eerste stralen van de zon die felgeel door de takken van de bomen scheen. We hebben zin in het nieuwe jaar!