søndag 27. desember 2009

Kerstmis in Noorwegen


Kerstmis in Noorwegen is een ware belevenis. Het is de tijd van veel tradities en gezelligheid. Voor de Noren betekent kerstmis kaarslicht, zelfgebakken koekjes, de geur van de kerstboom, kerstcadeautjes en de Noorse kerstman, Julenissen. Mensen denken eens wat meer over de dingen na en besteden tijd aan elkaar. Van oudsher was kerstmis een midwinterfeest, een feest van het licht, om te markeren dat de zon draait en de dagen weer langer worden.

Met onze tweede kerst in Noorwegen merken we dat we al wat vertrouwder worden met de Noorse kersttradities. We raken langzaam beïnvloed door de cultuur van ons nieuwe land. We staan niet langer belangstellend langs de zijlijn toe te kijken, maar we beginnen zelf voorzichtig deel te nemen.


Het hoogtepunt van het bakken voor kerst in Noorwegen is het maken van een peperkoekhuis. Er worden ware kunstwerkjes gemaakt met kastelen, kerken, huizen en zelfs hele peperkoekdorpen. In de stad Bergen wordt elk jaar een Guiness book of records poging gedaan met het bouwen van de grootste peperkoekstad. Iedereen mag zijn of haar in elkaar geknutselde bijdrage leveren. Dit jaar had een onder drugs beïnvloede tiener de stad kort en klein geslagen, maar door vereende krachten van de plaatselijke banketbakkersopleiding en de lokale bevolking is de stad uit zijn kruimels herezen en werd de recordpoging toch nog gehaald.

Wij hebben de stoute schoenen aangetrokken en met behulp van een doe-het-zelf pakket een peperkoekhuisje met gesmolten suiker in elkaar gelijmd. De ramen maakten we van een paar velletjes gelatine. Tot slot hebben we het mooi versierd met suikerglazuur en Smarties. We zijn erg trots op het resultaat. Niet slecht voor een stel beginnelingen!


De versierde kerstboom ontbreekt ook in Noorwegen niet. Vieren de Nederlanders op 5 december pakjesavond, in Noorwegen komt op 24 december, kerstavond, de Julenisse (kerstman) zijn cadeautjes brengen. Uit Nederland hadden drie Sinterklazen een pak snoepgoed toegezonden, zodat wij tijdens de kerstdagen van oer-Hollandse pepernoten, kikkers en muizen, marsepein en chocoladeletters konden genieten.

Dit jaar hebben we voor het eerst in ons leven kerstbrieven ontvangen. Dat vond ik heel ontroerend. We kregen een brief van Anne, de vrouw van mijn neef Koert, en een brief van Berit, onze buurvrouw in Etnedal. In een kerstbrief geeft de schrijver een persoonlijke beschouwing van het afgelopen jaar met de hoogtepunten, maar ook de onvermijdelijke dieptepunten. Ik vind dat een hele mooie traditie.


Op eerste kerstdag waren we uitgenodigd om met een aantal mensen uit de buurt in het bos worstjes te grillen. Noren zijn echte buitenmensen en als er iets is waar ze gek op zijn, dan is dat het grillen van worstjes in de buitenlucht boven een kampvuurtje. Iedereen had een rugzakje meegenomen met zitmatje, worstjes, broodjes en een thermos met thee of koffie. Van wat meegebracht brandhout konden we snel een lekker vuurtje maken. Een twijg is met een mes makkelijk om te toveren tot een spies. Worstje eraan en grillen maar. Lekker eenvoudig, heerlijk sportief en gezellig.

De rest van de kerst hebben we doorgebracht met uitslapen, gordijnen maken voor de woonkamer, spelletjes doen, stripboekjes lezen, film kijken en lekker koken en eten. We zijn heel blij dat onze omstandigheden nu zo veel beter zijn dan vorig jaar. Het autoongeluk is bijna vergeten. We hebben allebei werk en we wonen in een fijn huis. Dat is een heel goed gevoel.

søndag 20. desember 2009

Deurbel en huisnummer


Het leuke van emigreren is dat we elke dag wel iets nieuws leren over de Noren, de Noorse cultuur of de Noorse taal. Dit kan soms tot verrassende inzichten leiden. De volgende voorbeelden wil ik jullie niet onthouden.

Veel kleine plaatsen in Noorwegen kennen geen adressen. De huizen worden daar aangeduid met een naam of staan bekend door de naam van de mensen die er wonen. Postbodes in kleine plaatsen kennen dus vrijwel de hele plaatselijke bevolking bij naam! Dat zou onvoorstelbaar zijn in Nederland. Ons huis in Bruflat (Etnedal kommune) had ook geen adres. Het stond plaatselijk bekend als Fredli wat zoiets als vredig of vredespad betekent. Bij de deurbel stond een kaartje met Friedland erop. Ik heb dat altijd beschouwd als een versie op de naam van het huis. Friedland zou immers vrij vertaald kunnen worden als Vredesland. Wat schetst onze verbazing toen we naar ons huidige huis aan de Hjelsethvegen verhuisden. Ook hier stond keurig netjes een kaartje bij onze deurbel met Friedland erop. Wat een ongelofelijk toeval dat dit huis ook Friedland heette of misschien een versie van iets dat vredig, vreedzaam of vrede betekent! We werden echter snel uit de droom geholpen door onze huiseigenaren: Friedland is een bekende producent van deurbellen in Noorwegen en ter promotie van hun produkten doen ze standaard een kaartje bij de deurbellen met hun naam. Onze huiseigenaren die tegenover ons wonen hebben zelf ook zo'n deurbel inclusief kaartje. De bedoeling is natuurlijk om het kaartje te vervangen door een kaartje met je eigen naam erop, maar ja... waar is dat nou voor nodig als toch iedereen, inclusief de postbode, weet waar je woont.

Gisterenavond waren we uitgenodigd voor een gezellig samenzijn bij onze huiseigenaren, Anders en Jane Hjelseth. Daar hoorden we het verhaal van ons huisnummer. We wonen aan de Hjelsethvegen 135. De weg is dus genoemd naar de familie Hjelseth. Zij wonen schuin tegenover ons op nummer 140 in het laatste huis onderaan de weg, zo'n 200 meter van de brygge (aanlegsteiger) bij het meer. Staan er dan 140 huizen aan de Hjelsethvegen? Wel nee joh, zo druk bevolkt is het hier niet. De huisnummers buiten het centrum duiden het aantal honderden meters af vanaf de hoofdweg. Dat is wel zo gemakkelijk voor nooddiensten, zoals ambulances. De afstand van ons huis tot de hoofdweg is dus 1,35 kilometer. Bij de hoofdweg staat een richtingaanwijzer naar Hjelsethbrygge van 1,6 kilometer. Klopt als een bus. Als je weet wat het betekent.

søndag 13. desember 2009

Taalcursus

Marco en ik zijn een aantal weken geleden weer aan een taalcursus Noors begonnen bij Nathalie van Wijk van Noorsonline. Een keer in de twee weken hebben we via Skype een uur privéles met haar. Het gaat om de cursus op B2 niveau, de vierde in de rij van het Europese referentiekader voor talen. Als we de cursus met goed gevolg afronden zouden we de zogenaamde Bergenstest kunnen doen: een test voor Noors op hoger niveau. Door te slagen voor deze test kun je als buitenlander studeren aan hogeschool en universiteit in Noorwegen. Tevens is het een graadmeter voor bijvoorbeeld Noorse werkgevers voor het niveau van je Noorse taalvaardigheid.

Het is niet dat we ons vervelen of dat we nou zo'n zin hebben in nog een taalcursus. We willen onze vrije tijd eigenlijk liever besteden aan sport, hobby's en het opdoen van contacten in onze nieuwe woongemeente. Toch buigen we ons na het avondeten steevast boven de boeken om Noorse grammaticaregels te leren toepassen en onze Noorse woordenschat te vergroten. Dit maakt ons waarschijnlijk tot één van de braafste en meest gedisciplineerde Nederlandse emigranten in Noorwegen.

We denken dat het leren van de Noorse taal de beste investering is die we op dit moment kunnen doen naast het opdoen van Noorse werkervaring. Het goed en vlot spreken van de Noorse taal is een must om passend werk te vinden, om goed mee te kunnen draaien in het Noorse arbeidsleven, en anderszins deel te kunnen nemen aan de Noorse samenleving. We weten ook dat we er over een jaar of een paar jaar helemaal geen zin meer in hebben om Noorse les te volgen, en dat we het daarom beter nu maar kunnen doen.

Wij merken dat we niet meer zo vlot kunnen leren als toen we jong waren en op de middelbare school Engels en Duits leerden. Desondanks gaan we langzaam maar gestaag vooruit met onze Noorse taalvaardigheid. Dat merken we aan kleine dingen. Een jaar geleden waren we nog onwennig bij het gebruik van bepaalde beleefdheidsfrasen of moesten we nog nadenken over redelijk eenvoudige zinnen. Die komen er nu veel vlotter en zelfverzekerder uit. De ene dag gaat het echter beter en makkelijker dan de andere dag. Het is dan net als met een "bad hairday": je probeert er van alles aan te doen, maar die dag lukt het gewoonweg niet. De volgende dag vraag je je af waarom je zo hebt lopen stuntelen omdat het er dan vloeiend uit komt. Dat zijn de minder leuke ervaringen, maar we maken vooruitgang en daar houden we ons aan vast. Het bewijst eens te meer dat emigreren bovenal een flinke portie lef en doorzettingsvermogen vereist.

søndag 6. desember 2009

Kontortur til Målselv


Een van de voordelen van het werken bij een cultuurafdeling is, dat het vaak net even anders gaat dan anders. Ons jaarlijkse bedrijfsuitje ging dan ook naar Målselv in het hoge Noorden van Noorwegen, zo'n 1700 kilometer van Ulefoss. Ter vergelijking: dat is bijna 1,5 maal de afstand van Utrecht naar Ulefoss. Ons afdelingshoofd Eva Rismo komt hier vandaan en zij had een heel programma voor ons in elkaar gezet met overnachtingen bij haar ouders. De vliegreis betaalden we zelf, maar de overige kosten en twee werkdagen waren voor rekening van de gemeente.

Op donderdag 3 december was het heel vroeg opstaan om in de trein naar Oslo te stappen. We waren uiteindelijk met z'n vijven, een mooi clubje. Op Oslo Gardemoen konden we ontbijten en vervolgens in het vliegtuig stappen naar Bardufoss. Daar kwamen we rond het middaguur aan op het lichtste punt van de dag. In Noord-Noorwegen is het nu mørketid: de tijd dat de zon niet meer boven de horizon komt. Tijdens ons bezoek werd het om 10 uur 's ochtends licht en dan kon je bij helder weer een soort vaag, roze ochtendgloren zien. Om twee uur 's middags werd het donker. Dat was een heel vreemde gewaarwording: je ziet kinderen die uit school komen over straat lopen en mensen die aan het werk zijn in de kantoren, terwijl het voor je gevoel midden in de nacht is.

We werden allerhartelijkst ontvangen door de ouders van Eva. Ter introductie maakten we een korte autotocht naar een berg in de omgeving om te genieten van het uitzicht (zie foto). Het zou immers snel donker worden. Vervolgens gingen we naar hun huis, waar er voor ieder een logeerkamer was klaargemaakt. Na de uitgebreide lunch kregen we bezoek van een locale historicus die kwam vertellen over de geschiedenis van Målselv. De gemeente is nog maar 200 jaar oud (!), voor die tijd trokken alleen Samen (Lappen) met hun rendieren door de omgeving. Vervolgens maakten we een korte wandeling naar het centrum om te kijken naar bezienswaardigheden over de geschiedenis van Målselv, zoals een standbeeld, een gedenkteken en de oude brug.

Terug in hotel Rismo kregen we elghakk geserveerd: een mengsel van elandengehakt en gekookte aardappelen. Super lekker, zeker met een flinke schep veenbessencompote erbij. Als toetje kregen we een reuzetaart geserveerd die in Noorwegen 'verdens beste' (de beste van de wereld) genoemd wordt. 's Avonds maakten we een tocht naar Blånissenland, een themapark voor kinderen dat gebaseerd is op een modern Noors sprookje over kabouters die in blauwe bergen wonen. De avond werd afgesloten met kaasjes en wijn voor de televisie om naar een spannende krimi te kijken.

De volgende ochtend, vrijdag 4 december, kregen we een uitgebreid ontbijt voorgeschoteld, met onder andere gerookte zalm, gekookte eieren, jam van multebær (een bergframboos die veelvuldig voorkomt in Noord-Noorwegen) en natuurlijk zelfgebakken brood. Vervolgens begonnen we aan een tocht langs achtereenvolgens Filmcamp (filmproductiebedrijf), Istindportalen (cultuurhuis met onder andere theaterzaal, bibliotheek en muziekschool), Polarbadet (zwemparadijs), Bardufosshallen (sporthal) en Målselv Næringshage (bedrijfsverzamelgebouw). Overal werden we goed ontvangen en kregen we rondleidingen en uitleg over de gebouwen en hun functies. Dat was super interessant. Vervolgens was het pizza eten in het favourite pizzarestaurantje van Eva en gingen we naar een concert dat georganiseerd was door het plaatselijke mannenkoor. Ze hadden voor deze gelegenheid het Zweedse muziekgezelschap Fotefar ingehuurd waarmee ze prachtige kerstliederen vertolkten. Het was een waar kwaliteitsconcert dat we meemaakten in de gymzaal van een schooltje in deze uithoek van de wereld. Meer over Fotefar kun je zien en horen op: http://www.myspace.com/fotefar.

Op zaterdag 5 december konden we uitslapen. Het was immers weekend. Na weer een geweldig ontbijt gingen we naar Runhaugmartna'n, de jaarlijkse kerstmarkt in Målselv. Er waren veel kraampjes waar prachtig handwerk te koop was. Er kon gesmult worden van smultringen: gefrituurde deegringen die... om te smullen zijn. Er was bål (kampvuur), er waren ijssculpturen, er werd met paard-en-wagens gereden, en nog veel meer. Als cultuurfans zijn we ook naar het kindertheater geweest. In de stal van een nabijgelegen boerderij konden we zittend op hooibalen genieten van een voorstelling van de plaatselijke amateurtheatergroep met na afloop een ronde door de koeienstal. Zo eenvoudig allemaal, maar wat is er eigenlijk meer voor nodig om kinderen te vermaken?

Na het middaguur was het tijd om naar de luchthaven te gaan. In het donker stegen we op om naar het zuiden te vliegen. Het was mijn eerste kennismaking met Noord-Noorwegen en ik vond het ronduit fantastisch. Niet in het minst omdat de mensen overal zo hartelijk waren. Het hoge Noorden is nu niet meer ver weg voor mij, het heeft een zeer warm plekje in mijn hart.

søndag 29. november 2009

Julebord

Kerst is in aantocht en dat betekent ook de tijd voor Julebord, het traditionele kerstetentje van het werk. Ik heb dit jaar mijn tweede Julebord meegemaakt en het was ook deze keer weer een uitbundig feest. Er hadden zich 30 mensen aangemeld. 's Avonds werden we bij binnenkomst op het Rådhus ontvangen med een glaasje gløgg, een soort glühwein. Iedereen had zich feestelijk aangekleed. Toen iedereen verzameld was, mochten we naar de kantine waar de tafels in een grote u-vorm aan elkaar waren geschoven en prachtig waren gedekt met rode lopers, kerststerren en kaarsen.

Het Julebord werd officieel geopend door het personeelshoofd. Vervolgens mocht iedereen in groepjes naar het buffet dat in een hoek van de zaal opgesteld stond. Daar konden we het traditionele kersteten opscheppen: pinnekjøt (schapevlees op bot), ribber (varkensspek met zwoerd), gekookte aardappelen, bruine saus, jus, koolraapstamppot en rode kool. Ook was er rode wijn in overvloed. Tijdens het eten werd er meerdere malen gespeecht, waarbij er veel te lachen viel over de grappige vergelijkingen en kwinkslagen.

Na het eten was het tijd voor de konkurranse oftewel de spelletjeswedstrijd. We werden in vier groepen verdeeld en per groep moesten we om beurten naar vier verschillende posten waar iemand van het feestcomite ons opwachte. Bij de eerste post kreeg mijn groep een aantal foto's van bekende persoonlijkheden te zien waarvan we de naam moesten raden. Bij de volgende post moesten we vragen beantwoorden over wapenfeiten van de gemeente, zoals het hoogste en het laagste geografische punt en het cijfer dat op de putdeksels staat. Daarna was er een post waarbij we muziekfragmenten kregen te horen uit verschillende tijden waarvan we de naam van de zanger/band en het muziekstuk moesten raden. Tot slot moesten we een limerick maken waarbij een aantal woorden van te voren al bepaald was. De stemming was jolig en opgewekt.

Na de konkurranse gingen we naar het gebouw van de voetbalvereniging aan de overkant van de straat. In de grote zaal konden we ons feest voortzetten. Ook hier was alles mooi versierd. Vanaf dit punt moest iedereen zijn eigen drank verzorgen en iedereen had dan ook zijn eigen blikjes bier, flessen wijn of sterker spul meegebracht. De groepen moesten een voor een hun limerick voorlezen en daarna werden, na rijp beraad van het feestcomite, de eindscores bekend gemaakt. De winnende groep werd gehuldigd met chocolade medailes. Vervolgens ging de muziek aan en was het dansen en feesten. Sommigen gingen stijldansen en anderen gingen lekker discoen. Het was echt super gezellig. Rond drie uur 's nachts kreeg ik een lift aangeboden van onze buurman die zijn vrouw, een collega van mij, kwam ophalen. Dat was fijn, want daardoor hoefde Marco mij niet op te komen halen, hoewel de lieve schat wel helemaal was opgebleven voor mij. Ik had een heerlijke avond gehad.

Jammergenoeg voelde ik me de volgende dag wat minder. Lekker uitkateren was er niet bij, want ik had me aangemeld voor de ryddingsgjeng: de schoonmaakploeg. Met z'n drieën waren we na 2,5 uur klaar. Als beloning konden we de restjes van het kersteten mee naar huis nemen, dus toen konden Marco en ik lekker samen knabbelen van de pinnekjøtt en ribber.

søndag 22. november 2009

Oslotur

Het is inmiddels een goede gewoonte van ons geworden om een keer in de twee maanden een dagje Oslo te doen. We doen dat om te winkelen, om te genieten van de mondaine omgeving en gewoon omdat Oslo een heerlijke, geweldige stad is. Met de auto duurt de tur (tocht) naar Oslo ongeveer 3 uur. Het is best een lange rit, maar we stellen ons erop in en dan is het goed te doen. We parkeren de auto aan de rand van de stad en door de bus worden we in het centrum afgezet.

Ik ben helemaal weg van Oslo, en ik zal proberen uit te leggen waarom. Iets buiten het centrum ligt het mooiste park ter wereld: het Vigeland-park met tientallen granieten beelden van mensen in al hun levensfasen en emoties van de humanistische kunstenaar Vigeland. Aan de rand van Oslo ligt Holmenkollen, de grote skischans. Degenen die hoogtevrees hebben, zullen hun angst moeten overwinnen om bovenop de schans het fantastische uitzicht te kunnen bewonderen. Als er sneeuw ligt stappen de Noren met ski's en al in het centrum van Oslo in de metro en gaan naar Holmenkollen om in de omgeving een skitochtje te maken. Ook wat verder weg van het centrum ligt het schiereilandje Bygdøy met het openluchtmuseum, het vikingschipmuseum en het Kon-Tiki museum over de avontuurlijke reizen van Tor Heijerdal.

In het oude havengebied kun je heerlijk rondlopen. Vlak voor de oude haven ligt het raadhuis, hoogtepunt van jaren '30 architectuur in Noorwegen. Als je op tijd bent, kun je bij de vissersboten vers gevangen vis en garnalen kopen. Voor de grap kun je een veerboot nemen naar een van de eilandjes, waar vandaan je een fantastisch uitzicht hebt over de Oslofjord. Links van het raadhuis staat het Nobel Fredssenter met tentoonstellingen over de Nobel vredesprijs. Even verderop kun je flaneren langs de kade bij Akerbrygge: een rij oude opslagloodsen die zijn omgebouwd tot moderne winkelcentra, appartementen en restaurants. Rechts van het raadhuis ligt de oude vesting waar vandaan de stad verdedigd werd tegen ongewenste indringers.

Dwars door het centrum loopt de Karl-Johangata: de centrale winkelstraat in Oslo. Hier is het altijd druk met drommen mensen. Aan het uiteinde van de Karl Johangata staat het koninklijk paleis met daarachter een groot park. Vlakbij het centraal station staat het grote winkelcentrum Oslo city en niet ver daar vandaan de sjieke warenhuizen Steen & Strøm en Glasmagasinet. Het centrum van Oslo heeft het laatste decennium een metamorfose ondergaan door de aanleg van tunnels, de opwaardering van Akerbrygge en de bouw van het nieuwe, hypermoderne operagebouw. Dit operagebouw is een toonbeeld van geslaagde moderne architectuur. Het nodigt mensen uit om rond en op (!) het gebouw te wandelen, waardoor het er altijd levendig uit ziet.


De stad is ruim opgebouwd met brede straten en groene parken. Met uitzondering van de Karl Johan gata heerst overal een rustige atmosfeer. Er zijn naar verhouding weinig zwervers en drugsgebruikers hangen alleen rond voor het centraal station. Het verkeer wordt geleid door grote tunnels onder het centrum en langs grote ringen om het centrum heen.

Kortom, Oslo is een heerlijke belevenis. Toch is het altijd fijn om na een dagje Oslo terug naar huis te gaan. In het donker hadden we vanaf de snelweg een fantastisch uitzicht op de duizenden, tinkelende lichtjes op de heuvels van de stad Drammen. Anderhalf uur later, in Telemark, kruisten een vos en vier herten onze weg. We zijn weer lekker thuis gekomen.

søndag 15. november 2009

Ulefoss samfunnshus

Gisterenavond zijn we naar de jubilieumvoorstelling geweest van Ulefoss samfunnshus. Het woord "samfunnshus" kan moeilijk vertaald worden in het Nederlands. "Samfunn" staat voor samenleving en "hus" is huis. Een beschrijving geeft meer duidelijkheid. Het samfunnshus is een multifunctioneel gebouw midden in het centrum van Ulefoss met onder andere een grote foyer, een theater- annex bioscoopzaal en een grote sportzaal.

In 1979 is het Ulefoss samfunnshus gebouwd en sindsdien heeft het een centrale plek in de lokale samenleving. Zowel overdag als 's avonds en zowel door de week als in de weekenden is er iets te doen in het samfunnshus: filmvertoningen, concerten, theatervoorstellingen, dans- en muzieklessen van de Kulturskole, repetities van koren en het muziekkorps, vergaderingen van de gemeenteraad, gymles van de scholen, trainingen van sportverenigingen en sportwedstrijden. Kortom, het samfunnshus is het kloppende hart van de gemeente Nome.

Gisterenavond werd het 30-jarig bestaan van het samfunnshus gevierd. Het programma begon met filmfragmenten van de bouw van het samfunnshus, gevolgd door huldeblijken aan de architect en de aannemer die destijds aan het samfunnshus hebben gewerkt. Daarna vonden optredens plaats van lokale zangers en muzikanten met een bonte mengeling van allerlei muziekstijlen: klassiek, country, ragtime, gospel, pop, volksmuziek, noem het maar op. Tussendoor werden felicitaties aan het samfunnushus uitgebracht door onder andere de burgemeester, de rector van de Kulturskole en de voorzitter van het muziekkorps. De avond werd afgesloten door een geweldig optreden van het koor, de solozangers en alle anderen die die avond hadden opgetreden. Het was een grandioos feest!

OK, de avond verliep niet zonder mankementen. Een paar sprekers stonden nogal in het donker, omdat de belichting iets te laat werd ingeschakeld. Hetzelfde goldt voor het geluid en de microfoons. De avondvoorzitter had vergeten een programma-onderdeel aan te kondigen, maar dat werd later recht gezet. De bonte mengeling van lokale artiesten en stijlen zou kneuterig kunnen overkomen, maar de kwaliteit van de optredens was zeer goed. Een avond als gisteren had in Nederland in 1979 kunnen plaatsvinden, maar nu niet meer. Daarvoor is in Nederland alles te geprofessionaliseerd en te groots en te afstandelijk geworden. De gemeenschapszin, de ontspannen sfeer, de kwaliteit van de optredens van de lokale zangers en muzikanten, waar vind je dat anno 2009 in een dorp met 6 600 inwoners in Nederland? Dat ontroerd mij, maar maakt mij tevens heel blij dat ik hier woon. Een van mijn redenen om naar Noorwegen te verhuizen was om de menselijke maat terug te vinden. Dat is gelukt!

søndag 8. november 2009

Naar de film

Gisteren was het "den store kinodagen" in Noorwegen: de landelijke bioscoopdag. Marco en ik hebben van deze gelegenheid gebruik gemaakt om voor de eerste keer in Nome naar de film te gaan. Ulefoss samfunnshus heeft een theater annex bioscoopzaal met goede stoelen in amfi-opstelling en dolby surround geluidskwaliteit. In de bioscoop worden zowel populaire films gedraaid zoals Harry Potter en Amerikaanse kaskrakers, als de meer kunstzinnige filmhuis-films. Wij kozen voor de film Landhandleren i Provence (oorspronkelijke titel Le fils de l'epicier). Een gevoelige film over de verhoudingen tussen een kruidenier en zijn zoons op het platteland van Frankrijk. Centrale probleemstelling van de film is hoe je als kruidenier vandaag de dag kunt overleven op het platteland met alleen nog maar ouden van dagen, die ver van elkaar in boerengehuchten en buurtschappen wonen. Daar is een bepaalde levenshouding voor nodig. Welke, daar geeft deze film antwoord op. De broeierige, okerkleurige beelden van het Franse platteland roepen herinneringen op aan vakanties in Frankrijk, zij het dat de bijbehorende verzengende hitte ontbreekt als je in de bioscoopzaal zit. Een prachtige en ontroerende film. Wij vonden het bijzonder om deze Franse film in een Noors plattelandsdorp te zien, omdat de problematiek ook hier actueel is. Veel middenstanders trekken weg omdat er te weinig nering is en zij de concurrentie van de grote supermarkten en winkelketens in de grote steden niet aan kunnen.

Na de film hebben we het aanbod van Asia butikk, een winkel in allerlei aziatische producten, bekeken. We zijn verheugd met een grote pot zuurkool in het zuur de deur uitgegaan. In Noorwegen is in de supermarkt ook wel zuurkool te krijgen, maar die zit ingeseald in aluminiumfolie en die heeft niet de frisse, zure smaak die wij als Nederlanders van zuurkool gewend zijn. 's Avonds hebben we dan ook gesmuld van een overheerlijke zuurkoolschotel.

søndag 1. november 2009

De winter is begonnen!


Vandaag is het 1 november, het begin van de winter in Noorwegen. Tijdens de herfstmaanden september en oktober zijn de Noren druk bezig geweest met de wintervoorbereidingen: het winterklaar maken van de tuin, het wisselen van de banden van de auto en het op peil brengen van de houtvoorraad. Door de stenige bodem is het onmogelijk om gasleidingen aan te leggen in Noorwegen, dus het koken en de verwarming gebeurt met elektriciteit. Bovendien worden vrijwel alle huizen met houtkachels warm gestookt. Een grote stapel houtblokken naast het huis is een welbekend gezicht in Noorwegen. In ons huurhuis staat een enorme houtkachel in de woonkamer. Verder is er elektrische vloerverwarming in de badkamer (zeer gebruikelijk in Noorwegen) en een kleine "panelovn" (elektrisch kacheltje voor aan de muur) in het toillet. Ook lopen er elektrische verwarmingskabels door het betonnen trapje voor de entree van ons huis, zodat we niet bang hoeven te zijn om uit te glijden zodra het begint te sneeuwen en te vriezen.


Omdat we in oktober zijn verhuisd, konden we pas laat aan onze wintervoorbereidingen beginnen. Bij de boer waarvan we het huis huren kunnen we hout kopen tegen een zeer gunstige prijs. Hij heeft een pallet met 1 m3 in de aardappelkelder onder ons huis afgeleverd, zodat we het makkelijk konden stapelen in het gedeelte van de kelder dat wij in gebruik hebben. Als we nu hout nodig hebben in de woonkamer, dan kunnen zo door de gang naar de kelder om even een mand met hout te halen. Gezien de enorme voorraden die de boer nog op zijn erf heeft liggen, hoeven we ons geen zorgen te maken dat we zonder komen te zitten.


Om de verwarming van het huis helemaal winterklaar te maken heeft Marco gisteren twee grote panelovner gekocht en in de woonkamer aan de wanden bevestigd. Stekker in het stopcontact en klaar. Omdat we allebei door de week overdag werken is het de moeite niet om ' s ochtends de kachel aan te steken. In de namiddag kwamen we dan in een nog verder afgekoeld huis, waardoor het lang duurde voordat de houtkachel de kamer weer op temperatuur had gebracht. Nu houden de panelovner de woonkamer lekker op de door ons ingestelde minimum temperatuur. Precies op tijd, want voor morgen wordt er sneeuw voorspeld!

søndag 25. oktober 2009

Askesuger


Afgelopen vrijdag hebben we een typisch Noors huishoudproduct aangeschaft: een askesuger oftewel een aszuiger. In ons huurhuis in Ulefoss staat een traditionele gietijzeren houtkachel met drie etages. Na een uurtje stoken straalt het hele gevaarte een enorme hoeveelheid warmte af. Heerlijk om de hele woonkamer, keuken en computerkamer mee te verwarmen. Schoonmaken ging echter niet zo makkelijk. De kachel is zeker 60 cm breed en 25 cm diep. Het deurtje (20 x 25 cm) zit aan de zijkant van de kachel en er is geen asla. Hoe haal je dan de as eruit? Met de askesuger! Je sluit de stofzuigerslang aan op de trommel van de aksesuger en met de slang van de askesuger zuig je de as uit de kachel. In de trommel wordt de as opgevangen zodat je stofzuiger gespaard wordt en de stofzuigerzak niet vol raakt. Simpel doch doeltreffend. Marco heeft na de eerste keer uitproberen wel meteen een paar schroefjes in de mond van de askesugerbuis bevestigd om te voorkomen dat al te grote brokken worden opgezogen en de slang verstopt raakt. We kijken nu al weer uit naar het schoonmaken van de kachel volgende week.

Preitaart


Gisterenavond hebben we een heerlijke preitaart gemaakt. Hierbij het recept voor de liefhebbers: meng 200 gram bloem, 100 gram boter, 1 ei en 2 eetlepels water tot een soepel deeg. Leg het deeg in de koelkast. Snijd cirka 300 gram bacon in reepjes en bak deze aan. Snijd 2 preien in ringetjes en bak deze in het vet van de bacon. Kruid met peper. Schaaf 1oo gr kaas fijn. Meng 200 dl room en 3 eieren goed door elkaar. Bekleed een springvorm van cirka 22 cm met deeg, schep een mengsel van bacon, prei en kaas in de beklede springvorm en giet het room/ei-mengsel erover. +/- 45 minuten bakken in een oven van 200 graden.


In Skien staat een supermarkt waar ze veel ekologische produkten verkopen. Er is niet zo'n uitgebreid aanbod als bij de natuurwinkel in Utrecht, maar het is beter dan bij de Albert Heijn op het moment dat ik naar Noorwegen verhuisde. Er is ook een organisatie in de buurt die ekologische groente-abonnementen distribueert, maar hun website geeft jammergenoeg al weken aan dat er niet geleverd kan worden. Oorzaak is onbekend.


Wat de maaltijden betreft gaan wij langzaam over naar de wintergerechten. De afgelopen weken hebben we al genoten van pompoenschotel. Heldige vi, gelukkige wij, hebben boerenkool aangetroffen in de supermarkt. Lekker met braadworst en grove mosterd! Alles ekologisch natuurlijk. Andere gerechten die vast op ons wintermenu prijken zijn witte kool met bacon in roomsaus, rode kool met brie, wortelstamppot, linzensoep en chili con carne. Vanavond eten we gekookte bietjes, met zelfgemaakte appelmoes en gehaktballen. De kou, de sneeuw en het ijs mogen komen wat ons betreft. Wij zijn er klaar voor!

Wandeltocht naar Gygrestolen

Vorige week zondag zijn we de verhuisdrukte ontsnapt en hebben we een prachtige herfstwandeling gemaakt naar Gygrestolen in het gebied tussen Lunde en Bø. De route was goed gemarkeerd en we hebben er ongeveer 3 uur over gedaan (inclusief theepauze op de top). Het was cirka 370 meter stijgen en dalen over een afstand van 8 kilometer. Het was al na het middaguur toen we aan de wandeling begonnen. De zon had de hele dag flink geschenen en het ijs en de sneeuw gesmolten. Daardoor was het makkelijk lopen. Vanaf de top hadden we een fantastisch uitzicht over de omgeving met op de voorgrond twee reusachtige rotsblokken.
Volgens de overlevering was het hier waar een troll zat die boos was omdat het christendom zich verspreide over het dorp en daarom grote stenen gooide naar de kerk. De kerk heeft de troll niet geraakt, maar de stenen die hij gooide, zijn nog steeds te zien.

Van Valdres naar Telemark

Vandaag, 25 oktober 2009, is de wintertijd in gegaan. We zitten nu lekker warm in ons nieuwe huurhuis in Ulefoss. Eind augustus heb ik mijn werk in Etnedal afgerond en is onze inboedel opgeslagen bij de verhuizer in Etnedal. In september woonden we samen in het kleine appartementje in Lunde waar Marco al vanaf mei verbleef. Gelukkig was het een prachtige herfstmaand, dus konden we er in de weekenden lekker op uit trekken om de omgeving te verkennen. Op 2 oktober 2009 is onze inboedel keurig netjes afgeleverd in Ulefoss. Daarna begon een drukke tijd met het uitpakken van dozen en het verhuizen van de spullen in Lunde naar Ulefoss. Dit weekend hebben we het hele huis van top tot teen schoongemaakt en de laatste spullen hun plekje gegeven. Zo kunnen we er ten minste weer een tijd tegen aan! Mijn baan bij de gemeente Nome bevalt prima. Ik heb inmiddels de eerste Nederlandse familie op bezoek gehad. Zij zijn van plan om in april 2010 naar Lunde te verhuizen.

onsdag 9. september 2009

Wie zijn wij?

Marco (41) en ik, Amber (39), wonen bijna een jaar in Noorwegen. Het was een jaar met de nodige tegenslagen, maar desondanks zijn we ervan overtuigd dat we in Noorwegen willen blijven. De overweldigende natuur, de ruimte, de rust en de stilte willen we nooit meer kwijt.

In 2008 nam ons plan om naar Noorwegen te emigreren serieuze vormen aan. Ik vond een baan als kulturkonsulent bij de gemeente Etnedal in de regio Valdres. In Nederland was ik ooit mijn ambtelijke carriêre begonnen als beleidsmedewerker sport en cultuur, en op die werkervaring kon ik goed terugvallen. Marco kreeg na een tijdje een baan als produktontwikkelaar bij Raufoss Technology die ook goed aansloot op zijn Nederlandse werkervaring. So far so good, maar toen kwam de financiële crisis.

Marco kreeg op de dag van zijn emigratie de officiële brief met zijn ontslag bij Raufoss. Daar sta je dan met de hele inboedel in de verhuiswagen geladen en de Nederlandse werkgever al gedag gezegd... We wisten het eigenlijk al een paar dagen van tevoren dat hij ontslag zou krijgen en hebben toen de afweging gemaakt dat het beter zou zijn als hij toch naar Noorwegen zou verhuizen. Het leek ons makkelijker om vanuit Noorwegen bij Noorse werkgevers te solliciteren (je bent immers in de buurt als je wordt uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek). Ik was al 3 maanden eerder naar Noorwegen verhuisd, dus het was een gelukkige hereniging toen ik Marco half november van Gardemoen af kon halen.

In Nederland hadden zowel Marco als ik een eigen huis. In Noorwegen hebben we beide inboedels bij elkaar gevoegd. Sommige familieleden en vrienden vonden ons samenwonen spannender dan onze emigratie, maar dat was iets waar wij geen twijfels over hadden. Qua inrichting hebben we dezelfde smaak, dus onze meubels passen prima bij elkaar. Ons huis in Bruflat was ook groot genoeg om de meeste meubels neer te zetten.

Er brak een moeilijke periode aan van werk zoeken voor Marco. Dagelijks sites afstruinen, brieven schrijven en werkgevers opbellen. De eerste maanden solliciteerde hij alleen op vacatures die op reisafstand lagen van Bruflat, maar door de crisis was vrijwel alle industrie in de wijde omtrek lamgelegd. Na een paar maanden hebben we dan ook besloten om het zoekgebied te verleggen naar andere regio’s. Een emotioneel besluit, omdat dit ook ons vertrek uit Etnedal zou betekenen. We hadden bewust voor de regio Valdres gekozen en we hadden het op zich goed naar ons zin hier. Ook ik heb overigens veel moeite gedaan om extra werk te vinden, omdat mijn baan bij de gemeente na een aantal maanden van 80% naar 50% werd teruggeschroefd. Ik kreeg een kleine aanstelling als “morsmålslærer” (lerares Noors) voor Nederlandse kinderen op school en ik heb privéles Noors aan volwassenen gegeven. Vele andere pogingen voor extra werk leverden jammergenoeg niets op.

In maart 2009 leek het tij te keren. Na maanden van afwijzing op afwijzing (als Marco überhaupt al een reactie kreeg op zijn brieven), werden hem uiteindelijk drie banen tegelijk aangeboden! Die banen waren alledrie heel verschillend, zowel qua inhoud, ligging en beloning. De keuze viel op de baan als produktontwikkelaar bij Søve, een bedrijf dat speeltoestellen voor kinderen maakt. Søve is gevestigd in de gemeente Nome in midt Telemark. Deze regio kende ik al omdat ik er twee jaar geleden een werkvakantie had gedaan bij de gemeente Drangedal. Telemark stond dan ook bovenaan ons lijstje van regio’s waar we naar toe wilden verhuizen, al was de economische situatie op een gegeven moment zo slecht dat we eigenlijk weinig eisen meer durfden te stellen.

Sinds mei huurt Marco een appartementje in Lunde, zodat hij doordeweeks makkelijk van en naar het werk kan. In de weekenden pendelt een van ons heen en weer. Gelukkig heb ik ook snel werk kunnen vinden in Telemark: in september ga ik bij de gemeente Nome aan de slag als prosjektleder tilflytning, dat wil zeggen dat ik Nederlanders, Belgen en Duitsers zal stimuleren en helpen om te emigreren naar Nome kommune. Een baan waarbij mijn eigen emigratie-ervaringen goed van pas komen!

Inmiddels hebben we ook een huurhuis gevonden waar we weer samen kunnen wonen. In september zullen we eerst een maand hokken in Marco’s appartementje van 40 m2. De inboedel zit dan in de opslag en wordt begin oktober gelost in ons huurhuis in Ulefoss. We hebben nogal een relatie van extremen: ofwel ver uit elkaar (Nederland-Noorwegen en Lunde-Bruflat) ofwel zeer dicht op elkaar (Lunde). Hopelijk is het in de toekomst minder extreem.

Tja, en dan heb ik het nog niet gehad over het auto-ongeluk dat we op eerste kerstdag vorig jaar hebben gehad (twee keer over de kop, auto compleet total loss maar wij als kerstwonder helemaal ongedeerd) en mijn moeder ernstig ziek (intensiv care, maar toch weer helemaal opgeknapt). Vòòr onze emigratie hebben we ons zo goed mogelijk proberen voor te bereiden, maar dat we deze dingen zouden meemaken, dat hadden we niet verwacht.

Hoewel het soms moeilijk was om te kunnen genieten van het Noorwegen waarvoor we hier naar toe zijn verhuisd (de bergen, de flora en fauna, de wilde rivieren en de frisse en schone lucht) hebben we daar het afgelopen jaar genoeg van gezien en geproefd dat we weten: dit is een goede stap geweest. We houden veel van buitensport zoals bergwandelen en het maken van skitochten, en we kunnen dan ook ons hart ophalen bij de onbeperkte mogelijkheden die Noorwegen biedt. En alleen al het uitzicht vanuit ons keukenraam, de vogels en de eekhoorns in de tuin, de mist die langs de heuvels optrekt, de heerlijke rust... Ik mis de ochtend- en avondfile voor mijn raam aan de Vleutenseweg, de ronkende stadsbussen en de knetterende brommertjes als kiespijn. Ja, we hebben het nog niet helemaal hoe we het willen hebben, maar we zijn goed op weg!

Via het weblog vinden we het leuk om onze belevenissen in Noorwegen te delen met anderen. Wellicht kan dit iemand helpen met zijn of haar emigratieplannen. Ook vinden we het leuk om reacties te ontvangen en te geven op andere bloggers.